Ngành Giấy Việt Nam: Thách Thức và Cơ Hội Phát Triển Bền Vững

Bài viết phỏng vấn Chủ tịch Hiệp hội Giấy và Bột giấy Việt Nam (VPPA) về tình hình và triển vọng ngành giấy trong nước.

Hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngành giấy hiện nay:

Giai đoạn gần đây, ngành giấy và bao bì Việt Nam đối mặt nhiều khó khăn do ảnh hưởng của kinh tế thế giới. Xuất khẩu, đặc biệt sang Trung Quốc, giảm mạnh cả về số lượng và giá. Sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt do đầu tư vào lĩnh vực này gia tăng.

Tuy nhiên, xu hướng tích cực là sự chuyển dịch mạnh mẽ sang phát triển bền vững. Các dự án sản xuất giấy quy mô lớn (từ 100.000 tấn/năm trở lên) xuất hiện ngày càng nhiều, ứng dụng công nghệ hiện đại, tự động hóa cao, tiết kiệm năng lượng và tài nguyên, giảm thiểu phát thải, và quản lý chất thải hiệu quả. Việc nhiều địa phương như Bắc Ninh tích cực xử lý ô nhiễm môi trường tại các làng nghề giấy cũng góp phần cải thiện hình ảnh ngành giấy, khẳng định tính phù hợp với kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Thách thức của ngành giấy Việt Nam:

Ngành giấy đang đối mặt một số thách thức:

  • Mất cân đối đầu tư: Thiếu sự cân bằng trong đầu tư các khâu của chuỗi sản xuất.

  • Thiếu nguyên liệu: Nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu sản xuất, đặc biệt là nguyên liệu chính.

  • Nhân lực: Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là chuyên gia quản lý và kỹ thuật.

  • Nhận thức xã hội: Cần thay đổi nhận thức của cộng đồng và chính quyền địa phương về ngành giấy, nhất là sản xuất bột giấy. Nhiều địa phương vẫn e ngại đầu tư vào sản xuất bột giấy do lo ngại ô nhiễm môi trường, dẫn đến nghịch lý Việt Nam xuất khẩu hàng triệu tấn dăm gỗ nhưng vẫn phải nhập khẩu bột giấy.

Cần có cái nhìn đúng đắn về ngành giấy:

Trên thế giới, ngành giấy được coi là ngành công nghiệp quan trọng, phù hợp với kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn nhờ:

  • Đáp ứng nhu cầu thiết yếu.

  • Tỷ lệ tái chế cao (trên 65% toàn cầu, trên 80% ở các nước phát triển).

  • Nguyên liệu chính (dăm gỗ) là nguồn tài nguyên tái tạo từ rừng trồng.

  • Sản phẩm dễ phân hủy sinh học.

Ngành giấy đang nỗ lực cải tiến công nghệ để tiết kiệm tài nguyên, năng lượng, nước, và giảm phát thải. Sản phẩm giấy ngày càng được ưa chuộng, thay thế sản phẩm nhựa dùng một lần. Do đó, cần thay đổi nhận thức về ngành giấy để có chính sách hỗ trợ phát triển bền vững.

Giải pháp cho sự phát triển bền vững của ngành giấy:

Nhu cầu tiêu thụ giấy bình quân đầu người ở Việt Nam còn thấp (khoảng 60kg/năm), thấp hơn nhiều so với các nước khác (Trung Quốc: 100kg, các nước phát triển: trên 200kg). Do đó, tiềm năng tăng trưởng rất lớn. Tuy nhiên, cần có chính sách phù hợp về nhập khẩu giấy tái chế và giải quyết tình trạng thiếu hụt nguyên liệu để đảm bảo phát triển bền vững cho ngành. Việc thiếu chính sách này sẽ tạo ra nhiều khó khăn cho các doanh nghiệp.

Phát triển bền vững ngành giấy Việt Nam: Thách thức và giải pháp

Ngành giấy Việt Nam cần đầu tư mạnh vào sản xuất bột giấy để đảm bảo nguồn nguyên liệu dồi dào và chất lượng. Việc nâng cao tỷ lệ thu gom giấy phế liệu cũng là yếu tố then chốt cho sự phát triển bền vững. Mục tiêu trong vài năm tới là cần có ít nhất một hoặc hai nhà máy bột giấy quy mô lớn (từ 200.000 tấn/năm trở lên), ứng dụng công nghệ tiên tiến, sản xuất sản phẩm chất lượng cao, giá cả cạnh tranh, hiệu quả đầu tư tốt và thân thiện với môi trường.

Doanh nghiệp cần ưu tiên đầu tư vào công nghệ và thiết bị hiện đại, đẩy mạnh số hóa và tự động hóa sản xuất. Áp dụng các nguyên tắc kinh doanh bền vững theo chuẩn mực ESG là điều cần thiết để giảm giá thành, nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường nội địa và xuất khẩu, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo vệ môi trường. Đây chính là chìa khóa cho sự phát triển bền vững của ngành.

(Nguồn: Vietnam Business Forum)